Warunkowe umorzenie postępowania
 w sprawie o prowadzenie pojazdu po
cofnięciu uprawnień (art. 180a k.k.) –
analiza prawna i orzecznicza
Wprowadzenie i stan faktyczny
Mój klient został oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 180a kodeksu karnego. Zarzut
dotyczył prowadzenia pojazdu mechanicznego na drodze publicznej pomimo obowiązującej
decyzji administracyjnej Prezydenta Miasta Krakowa o cofnięciu uprawnień do kierowania
pojazdami. Klient przyznał się do popełnienia czynu, co nie budziło wątpliwości sądu.
Zasadniczym celem obrony było jednak uzyskanie dla klienta korzystnego rozstrzygnięcia w
postaci warunkowego umorzenia postępowania, które skutkowało brakiem wpisu do rejestru
karnego, przy jednoczesnym nałożeniu obowiązku świadczenia pieniężnego na Fundusz
Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

Charakterystyka czynu zabronionego z art. 180a k.k.
Tekst normy prawnej
Art. 180a k.k. stanowi:
„Kto na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu, prowadzi pojazd
mechaniczny, nie stosując się do decyzji właściwego organu o cofnięciu uprawnienia do
kierowania pojazdami, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia
wolności do lat 2.”
Analiza znamion czynu
Jak wskazuje Sąd Rejonowy w uzasadnieniu wyroku, czyn ten jest czynem formalnym, co
oznacza, że do jego popełnienia nie jest wymagane spowodowanie skutku materialnego,
takiego jak wypadek czy zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Istotnym elementem jest istnienie prawomocnej decyzji administracyjnej cofającej
uprawnienia (art. 103 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami). „Warunkiem
ponoszenia odpowiedzialności za przestępstwo o znamionach opisanych w art. 180a k.k. jest
istnienie
w obiegu prawnym decyzji właściwego organu, pozbawiającej sprawcę uprawnień do
kierowania pojazdami mechanicznymi. Decyzja ta w dacie czynu musi być decyzją
wykonalną.”(Wyrok SN z 9.12.2021 r., V KK 547/21, LEX nr 3343329.)

Ponadto czyn zabroniony ma charakter powszechny — może go popełnić każda osoba,
wobec której została wydana decyzja o cofnięciu uprawnienia.

Orzecznictwo i doktryna na temat warunkowego
umorzenia postępowania
Warunkowe umorzenie – przesłanki prawne
Zgodnie z art. 66 § 1 k.k., warunkowe umorzenie postępowania jest możliwe, jeśli:
 wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne,
 okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości,
 sprawca nie był wcześniej karany za przestępstwo umyślne,
 właściwości osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie,
że sprawca będzie przestrzegał porządku prawnego.
Linie orzecznicze
Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że przy ocenie stopnia winy i społecznej
szkodliwości czynu należy brać pod uwagę m.in. okoliczności motywujące sprawcę oraz
skalę zagrożenia społecznego.
Ponadto) wskazuje się, że warunkowe umorzenie powinno być stosowane w przypadku, gdy
sprawca popełnił czyn o stosunkowo niskiej szkodliwości i istnieje pozytywna prognoza
kryminologiczna. „Tylko sprawca, co do którego sąd nabierze przekonania, że rozpoznawany
czyn był odosobnionym incydentem w jego życiu i można realnie zakładać, iż w przyszłości
będzie przestrzegał porządku prawnego, a w szczególności nie popełni przestępstwa, może
skorzystać z dobrodziejstwa warunkowego umorzenia postępowania.” (Wyrok SN
z 11.01.2023 r., III KK 537/22, LEX nr 3509850.)

Zastosowanie w sprawach o art. 180a k.k.
Orzecznictwo sądów powszechnych potwierdza, że warunkowe umorzenie postępowania jest
możliwe także w sprawach o prowadzenie pojazdu po cofnięciu uprawnień, jeśli:
 czyn był jednorazowy i nie spowodował zagrożenia,
 sprawca działał pod presją okoliczności (np. konieczność wykonania pilnej pracy),
 sprawca wyraził skruchę i ma pozytywną opinię środowiskową.

Interpretacja i znaczenie okoliczności faktycznych
w sprawie klienta

W omawianej sprawie podkreśliłem przed sądem, że:
 czyn był jednorazowy i motywowany koniecznością terminowego wykonania
powierzonego zadania zawodowego,
 klient wykazał pełną świadomość popełnionego czynu i przyznał się do winy,
 nie stwierdzono wcześniejszej karalności klienta, co pozwalało na przyjęcie
pozytywnej prognozy kryminologicznej,
 klient odzyskał uprawnienia do kierowania pojazdami, co jest dodatkowym
czynnikiem świadczącym o gotowości do przestrzegania prawa.
Sąd przychylił się do tego stanowiska i zastosował warunkowe umorzenie postępowania.

Wnioski praktyczne dla kierowców i obrońców
 Każde prowadzenie pojazdu po cofnięciu uprawnień niesie poważne konsekwencje
prawne, jednak nie każda sprawa musi skutkować surowym wyrokiem.
 Istotne jest dokładne udokumentowanie okoliczności łagodzących i motywów
działania klienta.
 Warunkowe umorzenie jest realną możliwością przy spełnieniu ustawowych
przesłanek, nawet przy winie umyślnej.
 Warto korzystać z pomocy adwokata, który przygotuje kompleksową linię obrony
i przedstawi sądowi argumenty przemawiające za łagodnym rozstrzygnięciem.
Jeżeli zostałeś zatrzymany przez Policję, w sytuacji, w której została wobec Ciebie wydana
decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami – nie rezygnuj z prawa do obrony.
Skontaktuj się z adwokatem, który przeanalizuje Twoją sytuację i doradzi najlepsze
rozwiązanie.
Adwokat Patryk Pietryka
Kancelaria Adwokacka Patryk Pietryka w Krakowie – sprawy karne, obrona w sprawach
karnych, prowadzenie samochodu bez uprawnień.