Zachowek – istotne informacje

Instytucja zachowku, mylnie określana mianem zachowku.Ma na celu ochronę interesów osób najbliższych dla spadkodawcy, przed niekorzystnymi rozporządzeniami majątkiem, dokonanymi przez spadkodawcę w testamencie bądź też w formie poczynionych za życia darowizn.

Uprawnienie do zachowku oparte jest na istnieniu bliskiej więzi, dlatego ustawa wskazuje wąsko krąg osób, którym należy się zachowek. Dzieciom, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału.

Tytułem zachowku nie można żądać wydania określonych przedmiotów z majątku spadkowego, można domagać się tylko określonej sumy pieniężnej.

Należy pamiętać, że nie może żądać zachowku osoba, która m.in. została wydziedziczona w testamencie lub odrzuciła spadek. Zachowku nie może również domagać się osoba, która uznana została za niegodnego dziedziczenia przez sąd.

Podkreślenia wymaga, że kodeks cywilny pozwala na wydziedziczenie tylko w określonych przypadkach:

  • jeśli uprawniony do zachowku wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  • jeśli uprawniony do zachowku dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
  • jeśli uprawniony do zachowku uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Do wydziedziczenia może dojść jedynie w testamencie.

Ustalając wysokość zachowku, musimy zacząć od określenia wartości schedy spadkowej (wartość majątku, jaki zostawił spadkodawca w chwili śmieci).

Przy obliczaniu zachowku nie bierze się pod uwagę drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku, zapisów zwykłych i poleceń.

Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.

Pozew o zachowek należy złożyć w sądzie wg ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. W przypadku braku możności ustalenia takiego miejsca, pozew należy złożyć wg miejsca położenia spadku. Jeśli wartość dochodzonej kwoty przewyższa sumę 75 000 zł., właściwym rzeczowo będzie Sąd okręgowy, nie Rejonowy.

Sprawy o zachowek, zwłaszcza jeśli wartość majątku podlega ocenie biegłego rzeczoznawczy, trwają z reguły długo. Samo uczestnictwo w wielu rozprawach i odpisywanie na pisma procesowe  może okazać się wyczerpujące psychicznie, dlatego często polecanym rozwiązaniem jest porozumienie stron i zawarcie ugody sądowej. 

Opłata od pozwu w sprawie o zachowek wynosi 5 % wartości przedmiotu sporu.

Warto nadmienić, że osoba, która otrzymała zachowek, zobowiązana jest zapłacić podatek od spadków i darowizn.

W przypadku zawiłości prawnych najlepiej skorzystać z porady prawnej prawnika (adwokata). W przypadku braku dostatecznych możliwości finansowych można wystąpić do sądu o wyznaczenie prawnika (adwokata) z urzędu. Jeśli brak dostatecznych możliwości finansowych będzie należycie wykazany, wówczas sąd przyzna prawnika (adwokata)z urzędu.

Kancelaria co do zasady prowadzi sprawy i udziela porad prawnych na terenie Wołowa i Wrocławia. Istnieje jednak możliwość prowadzenia sprawy w innych miejscach polski.

Pozdrawiam,

adwokat Patrycja Pietryka

Kancelaria Adwokacka w Wołowie i we Wrocławiu

 

 

Share Button