Wyrok zaoczny w postępowaniu cywilnym

Prawnik wyjaśnia, że wyrok zaoczny jest to wyrok wydany pod nieobecność pozwanego i przy braku jego pisemnego stanowiska.

Wydanie takiego wyroku jest obowiązkiem, a nie prawem sądu.

Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego, sąd wyda wyrok zaoczny jeśli pozwany:

  • prawidłowo zawiadomiony będzie nieobecny na pierwszej rozprawie sądowej;
  • nie nadesłał do sądu pisma procesowego, w którym zająłby swoje stanowisko w sprawie lub pisma w którym domagałby się prowadzenia rozprawy pod jego nieobecność;
  • bierze udział w rozprawie, ale czynnie w niej nie uczestniczy (nie precyzuje stanowiska procesowego). W praktyce taka sytuacja zdarza się bardzo rzadko. 

W razie zaistnienia przesłanek do wydania wyroku zaocznego, sąd oprze się na stanowisku powoda i uzna jego twierdzenia za prawdziwe (chyba, że twierdzenia powoda budzą uzasadnione wątpliwości i zmierzają do obejścia prawa). Adwokat podkreśla, że w sprawach o rozwód występuje odmienna sytuacja – sąd może wydać wyrok zaoczny dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie.

Adwokat wskazuje, że wydanie wyroku zaocznego jest niedopuszczalne w sytuacji, gdy zamiast pozwanego stawi się jego pełnomocnik procesowy lub gdy po stronie pozwanej wystąpi choćby jeden z kilku współuczestników jednolitych.

Wyrok zaoczny uwzględniający powództwo, z urzędu opatrzony jest w klauzulę natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że powód (wierzyciel) może przystąpić do egzekucji, bez czekania do uprawomocnienia się wyroku.

Adwokat informuje, że sąd doręcza wyrok zaoczny z urzędu obu stronom wraz z pouczeniem o środkach jego zaskarżenia. Pozwanemu od wyroku zaocznego przysługuje sprzeciw (w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyroku). 

W sprzeciwie pozwany powinien przytoczyć zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy, oraz okoliczności faktyczne i dowody. Prawnik informuje, że sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w sprzeciwie bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności.

Wydanie wyroku zaocznego jest dla pozwanego rodzajem sankcji za zlekceważenie swojej własnej sprawy. Sądy co do zasady wychodzą z założenia – że skoro pozwany nie jest zainteresowany swoim interesem – nie będą go w tym wyręczać.

W przypadku zawiłości i wątpliwości prawnych, najlepiej zwrócić się do prawnika (adwokata) o udzielenie porady prawnej, zaś przypadku problemów finansowych najlepiej wystąpić do sądu z wnioskiem o wyznaczenie prawnika (adwokata) z urzędu.

adwokat Patrycja Pietryka