Umowa dożywocia – istotne informacje

Prawnik wskazuje, że dożywocia jest umową, (częściej zawieraną w stosunkach wiejskich) na mocy której jedna ze stron w zamian za przeniesienie na jej rzecz własności nieruchomości, zobowiązuje się zapewnić zbywającemu nieruchomość dożywotnie utrzymanie.

Nabywca nieruchomości powinien zatem przyjąć zbywcę jako domownika i zapewnić mu m.in. wyżywienie, odzież, opiekę lekarską, a po śmierci odpowiedni pogrzeb zgodnie z przyjętymi standardami (te kwestie powinny być w umowie szczegółowo opisane, tak by uchronić się przed wszelkimi, ewentualnymi nieporozumieniami).

Prawnik wskazuje, że prawo dożywocia może zostać ustanowione na rzecz więcej niż jednej osoby. W razie śmierci jednej z tych osób świadczenie nabywcy ulegają odpowiedniemu zmniejszeniu.

Zbywcą może być tylko osoba fizyczna, natomiast zobowiązanym z tytułu dożywocia może być  zarówno osoba fizyczna, jak i osoba prawna, a także jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której ustawa przyznała zdolność prawną.

Prawnik wskazuje, że przedmiotem umowy dożywocia może być każda nieruchomość, zarówno gruntowa, budynkowa czy mieszkaniowa. ,,Przedmiotem umowy może być również udział we współwłasności lub użytkowaniu wieczystym’’ (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 1998 r., III CKN 219/98, LEX nr 56814).

Dla swej ważności umowa dożywocia musi być zawarta w formie aktu notarialnego.

Brak zachowania powyższej formy skutkuję nieważnością umowy.

Wysokość taksy notarialnej od umowy dożywocia uzależniona jest od wartości umowy.

Nabywcę nieruchomości obciąża obowiązek uiszczenia podatku od nieruchomości. Stawka podatku wynosi 2 % wartości rynkowej nieruchomości.

Stosunek dożywocia powstaje w drodze umowy, nie jest jednak wykluczone jego sądowne orzeczenie. ,,Jest to możliwe, za zgodą stron, w postanowieniu o zniesieniu współwłasności, przez określenie w drodze analogii spłat i dopłat w postaci świadczeń w naturze, odpowiadających treści dożywocia.’’ Gudowski Jacek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom V. Zobowiązania. Część szczegółowa, wyd. II.

Uprawnienia z umowy o dożywocie nie podlegają egzekucji.

Adwokat nadmienia, że prawo dożywocia ma charakter niezbywalny i gaśnie ze śmiercią dożywotnika, nie może być przedmiotem zbycia w drodze czynności prawnych – dożywotnik po zawarciu umowy nie może przenieść swych uprawnień wynikających z umowy na rzecz osoby trzeciej.

Prawo dożywocia, które zostało ustanowione na rzecz małżonka, stanowi jego majątek osobisty, nie może być przedmiotem małżeńskiej umowy majątkowej.

Jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień.

Wysokość renty powinna odpowiadać rynkowej wartości świadczeń, które zastępuje.

W wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika –  jeżeli dożywotnik jest zbywcą nieruchomości – rozwiązać umowę o dożywocie.

Podkreślenia wymaga, że umowa dożywocia może być rozwiązana wyłącznie przez sąd. Jeśli sąd uwzględni żądanie rozwiązania umowy o dożywocie, to prawo dożywocia wygasa i prawo własności nieruchomości przechodzi z powrotem na dożywotnika.

W przypadku zawiłości prawnych najlepiej skorzystać z porady prawnej prawnika (adwokata).

adwokat Patrycja Pietryka

 

Share Button