Jak własnoręcznie sporządzić ważny i skuteczny testament

Każda osoba, która posiada zdolność do czynności prawnych (osoba która nie została ubezwłasnowolniona częściowo lub całościowo, osoba pełnoletnia) może samodzielnie  sporządzić testament –  nie jest zatem konieczna wizyta u notariusza, z czym wiążą się określone koszty.

Testator musi to uczynić samodzielnie, gdyż sporządzenie testamentu wspólnie z inną osobą (małżonkiem), skutkuje jego nieważnością.

Przede wszystkim taki dokument musi być prawidłowo oznaczony, poprzez opatrzenie pisma tytułem np. ,,Testament’’, ,,Rozporządzenie na wypadek śmierci’’, ,,Moja ostatnia wola’’.

Testament musi być w całości napisany pismem ręcznym, a następnie podpisany, najlepiej pełnym imieniem i nazwiskiem. Taki dokument nie może być napisany na komputerze, wydrukowany, a następnie opatrzony jedynie podpisem, gdyż taka forma skutkuje jego nieważnością.

,,Nazwisko w formie skróconej może być uznane za ważny podpis pod testamentem holograficznym tylko wówczas, gdy spadkodawca posługiwał się zwykle takim skrótem i gdy skrót ten nie ogranicza się jedynie do inicjałów lub zarysu kreski. Ponadto musi on być na tyle dokładny, aby każdy, kto znał nazwisko spadkodawcy, mógł je odczytać” (Uchwała składu 7 sędziów SN – zasada prawna z dnia 28 kwietnia 1973 r., III CZP 78/72, OSNCP 1973, nr 12, poz. 207, z glosą J. Gwiazdomorskiego, NP 1974, nr 9, s. 1194).

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 kwietnia 1960 r., 3 CO 8/60 (OSNCP 1961, nr I, poz. 27, z glosą S. Szera, PiP 1960, z. 11, s. 890), dopuścił możliwość podpisania testamentu zawartego w liście tylko imieniem spadkodawcy, jeżeli stosunek osobisty spadkodawcy i adresata uzasadnia tego rodzaju podpis.

Nie spełnia wymagań formalnych podpis złożony na kopercie, w której spadkodawca umieścił niepodpisaną kartkę ze swymi rozrządzeniami (Gudowski Jacek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom VI. Spadki, wyd. II, LEX).

Pisząc testament należy skupić się na tym, by pismo było czytelne. Sam rodzaj pisma, jego forma (np. wiersz), a także język i styl w jakim testament został sporządzony, nie wpływają na jego ważność. Niezbędne jest jedynie, aby spadkodawca, jeżeli sporządził testament w języku obcym, znał ten język. Testament nie może być sporządzony przez osoby niewidome tzw. pismem brajlowskim.

Z treści zawartej w testamencie musi jasno wynikać komu ma przypadać spadek i w jakiej części. W testamencie można do dziedziczenia powołać jedną bądź kilka osób. W razie braku określenia w testamencie udziałów poszczególnych spadkobierców, będą oni dziedziczyli majątek w częściach równych.

Do testamentu należy dopisać datę (nie ma znaczenia miejsce umieszczenia daty, która może znajdować na początku testamentu, na jego końcu lub w treści testamentu), jednakże brak daty nie pociąga za sobą nieważności testamentu własnoręcznego, jeżeli nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów.

Testament nie może zawierać warunku, ani terminu, tzn. w testamencie nie możemy wpisać, że na wypadek naszej śmierci przekazujemy komuś dom, pod warunkiem, że dana osoba dokona określonej czynności, np. zawrze związek małżeński, zamieszka na stałe w Polsce.

Testament własnoręczny (holograficzny), dla jego ważności nie wymaga obecności świadków. Spadkodawca może także zachować w tajemnicy zarówno fakt sporządzenia testamentu, jak i jego treść.

Testamentem będzie tylko oryginał, nie jego kopia. Testament można w każdej chwili zmienić – wystarczy np. zniszczyć obecny i sporządzić nowy.

,,W trakcie sporządzania testamentu spadkodawca może przekreślać wyrazy, części zdań, zdania lub całe fragmenty już napisanego tekstu. Należy je wówczas uważać za nienapisane. Spadkodawca może także przed podpisaniem testamentu czynić zmiany i uzupełnienia dokonanych rozrządzeń. Nie uchybia to przepisom o formie”. (por. orzeczenie SN z dnia 13 stycznia 1956 r., 4 CR 20/56, OSN 1957, nr III, poz. 75, które zachowało aktualność).

Warto dodać, że w przypadku, gdy w postępowaniu sądowym, strona będzie podważać autentyczność sporządzenia testamentu przez spadkodawcę, sąd zwróci się do biegłego z zakresu pisma ręcznego (grafologa), aby stwierdzić czy testament faktycznie pochodzi od tej osoby.

 Przykład testamentu własnoręcznego (holograficznego):

 

                                                                                                                       Wrocław, dnia 02.11.2018 r.

 

                                                                 Moja ostatnia wola

Ja, poniżej podpisana Anna Nowak, ur. dnia 17.09.1956 r. we Wrocławiu, zam. we Wrocławiu (53-114), przy ul. Ślężnej 4/12, legitymująca się dowodem osobistym o nr ANX 785434, świadoma podejmowanej czynności i bez jakiegokolwiek przymusu, oświadczam, że do całości spadku po mnie powołuję moją córkę Justynę Nowak, ur. dnia 16.08.1989 r. we Wrocławiu, zam. w Katowicach (53-243), przy ul. Radosnej 2/8.

                                                                                                                              Anna Nowak

                                                                                                                        (własnoręczny podpis)

 

adw. Patrycja Pietryka